کشف بنای ۷ هزار ساله در لهستان توجه باستانشناسان و علاقهمندان تاریخ را در سراسر جهان به خود جلب کرده است. این سازه شگفتانگیز که قدمت آن به حدود ۴۸۰۰ سال پیش از میلاد بازمیگردد، سه برابر بزرگتر از Stonehenge در بریتانیا برآورد شده و میتواند درک ما از تمدنهای عصر نوسنگی را متحول کند. چنین یافتهای نهتنها اهمیت تاریخی دارد، بلکه نشان میدهد جوامع اولیه اروپا بسیار پیشرفتهتر و سازمانیافتهتر از آن چیزی بودهاند که پیشتر تصور میشد.
این اکتشاف مهم که نخستینبار توسط «خبرواژه» گزارش شد، در نزدیکی روستای نووه اوبجزیرز (Nowe Objezierze) رخ داده است. پژوهشگران با بهرهگیری از فناوریهای نوین نقشهبرداری و تصاویر هوایی موفق شدند بقایای این سازه مدفون را شناسایی کنند؛ سازهای که برای هزاران سال زیر خاک پنهان مانده بود.
جزئیات کشف بنای ۷ هزار ساله در لهستان
این بنای باستانی که بهصورت یک دایره عظیم طراحی شده، قطری در حدود ۱۲۰ متر دارد؛ عددی که نشاندهنده مقیاس چشمگیر آن است. در مقایسه، قطر سازه معروف استون هنج در بریتانیا بسیار کوچکتر است و همین موضوع باعث شده این کشف بهسرعت در رسانههای علمی جهان بازتاب پیدا کند.
برخلاف استون هنج که با سنگهای عظیم ساخته شده، شواهد نشان میدهد این سازه احتمالاً ساختاری چوبی داشته و اطراف آن با خندقهایی عمیق احاطه شده بوده است. چنین ساختاری در باستانشناسی با عنوان «روندل» شناخته میشود؛ نوعی محوطه مدور که معمولاً کاربری آیینی، مذهبی یا نجومی داشته است.
روندل چیست و چه کاربردی داشته است؟
در اصطلاح باستانشناسی، «روندل» به محوطههای دایرهای شکلی گفته میشود که در دوره نوسنگی در بخشهایی از اروپا ساخته میشدند. این محوطهها اغلب با خندق و دیوارههای چوبی محافظت میشدند و بهعنوان مراکز تجمع، آیینهای مذهبی یا حتی تقویمهای نجومی مورد استفاده قرار میگرفتند.
برخی پژوهشگران معتقدند این بنای ۷ هزار ساله ممکن است نقش تقویم خورشیدی را ایفا میکرده و محل طلوع و غروب خورشید در زمانهای خاص سال، مانند انقلاب تابستانی یا زمستانی، از طریق آن مشخص میشده است. چنین کاربریای نشاندهنده درک پیشرفته مردم آن زمان از پدیدههای نجومی است.
مقایسه با استون هنج؛ چرا این کشف اهمیت دارد؟
سازه معروف استون هنج در بریتانیا همواره یکی از نمادهای تمدن باستانی اروپا بوده است. اما کشف جدید در لهستان نشان میدهد که مراکز آیینی عظیم تنها محدود به بریتانیا نبودهاند و جوامع نوسنگی در اروپای مرکزی نیز توانایی اجرای پروژههای بزرگ مهندسی را داشتهاند.
نکته قابل توجه این است که ساخت چنین سازهای در حدود ۷ هزار سال پیش، نیازمند برنامهریزی دقیق، نیروی کار گسترده و ساختار اجتماعی منسجم بوده است. این موضوع بیانگر آن است که جوامع ساکن در منطقه لهستان امروزی، از سازمان اجتماعی پیچیدهای برخوردار بودهاند.
نقش فناوریهای مدرن در کشف این سازه
یکی از عوامل کلیدی در شناسایی این محوطه باستانی، استفاده از فناوریهای پیشرفته تصویربرداری هوایی و اسکن لیزری بوده است. این روشها امکان شناسایی الگوهای مدفون در زیر خاک را بدون حفاری گسترده فراهم میکنند.
تصاویر هوایی تغییرات نامحسوس در پوشش گیاهی و خاک را آشکار کردند که نشاندهنده وجود ساختاری مدور در زیر زمین بود. پس از آن، تیم باستانشناسی با انجام کاوشهای محدود، صحت این یافته را تأیید کرد.
تأثیر این کشف بر درک ما از عصر نوسنگی
عصر نوسنگی (Neolithic) دورهای است که انسانها از زندگی شکارچی-گردآورنده به کشاورزی و سکونت دائمی روی آوردند. پیش از این، بسیاری تصور میکردند جوامع این دوره ساختارهای سادهای داشتهاند؛ اما کشف بنای ۷ هزار ساله در لهستان این دیدگاه را به چالش کشیده است.
ساخت سازهای با قطر ۱۲۰ متر در آن زمان، بدون ابزارهای مدرن، نشاندهنده مهارتهای مهندسی، دانش فنی و هماهنگی اجتماعی بالا بوده است. چنین پروژهای بدون وجود رهبری متمرکز و تقسیم کار امکانپذیر نبوده است.
ابعاد اجتماعی و فرهنگی این کشف
این سازه احتمالاً محل برگزاری مراسم آیینی، تجمعات بزرگ یا رویدادهای اجتماعی مهم بوده است. وجود خندقهای محافظ نشان میدهد که این مکان اهمیت ویژهای برای ساکنان منطقه داشته است.
برخی باستانشناسان معتقدند این نوع محوطهها نقش مهمی در شکلگیری هویت جمعی و انسجام اجتماعی ایفا میکردند. تجمع مردم در چنین فضایی میتوانست باعث تقویت روابط اجتماعی و انتقال باورها و سنتها شود.
آیا اکتشافات بیشتری در راه است؟
پژوهشگران اعلام کردهاند که این کشف تنها آغاز راه است و بررسیهای دقیقتر در سالهای آینده ادامه خواهد داشت. احتمال میرود در اطراف این محوطه آثار دیگری نیز کشف شود که اطلاعات بیشتری درباره زندگی مردم ۷ هزار سال پیش ارائه دهد.
همچنین آزمایشهای کربنسنجی و مطالعات باستانگیاهشناسی میتوانند اطلاعات دقیقتری درباره زمان ساخت، نوع چوبهای استفادهشده و حتی رژیم غذایی ساکنان آن دوره ارائه کنند.
جمعبندی؛ بازنویسی تاریخ با یک کشف بزرگ
کشف بنای ۷ هزار ساله در لهستان نهتنها یک خبر هیجانانگیز باستانشناسی است، بلکه میتواند بخشی از تاریخ اروپا را بازنویسی کند. عظمت این سازه که سه برابر بزرگتر از استون هنج است، نشان میدهد جوامع عصر نوسنگی بسیار پیشرفتهتر از تصورات پیشین بودهاند.
این کشف بار دیگر ثابت میکند که هنوز رازهای بسیاری در دل خاک نهفته است و فناوریهای نوین میتوانند ما را به درک عمیقتری از گذشته بشر برسانند. بیتردید، ادامه کاوشها در منطقه نووه اوبجزیرز میتواند یافتههای شگفتانگیز بیشتری را آشکار کند.
منبع: خبرواژه
