آیا دوران جراحی لیزیک به پایان رسیده است؟ پژوهشگران روشی نوآورانه معرفی کردهاند که میتواند نزدیکبینی یا Myopia را بدون برش، بدون لیزر و حتی بدون درد اصلاح کند. فناوری جدیدی به نام EMR با استفاده از جریان الکتریکی ملایم و تغییر موقت در pH، قرنیه چشم را تغییر شکل میدهد و نوید انقلابی در اصلاح بینایی را میدهد.
بر اساس گزارشی که در «خبرواژه» منتشر شده، این روش که شکلدهی الکترومکانیکی نام دارد، در آزمایشهای اولیه توانسته است بدون آسیب ساختاری به چشم، انحنای قرنیه را اصلاح کند. بسیاری از متخصصان معتقدند اگر این فناوری مراحل آزمایشی را با موفقیت طی کند، میتواند بزرگترین تحول در حوزه اصلاح بینایی از زمان معرفی جراحی لیزیک باشد.
روش EMR چیست و چگونه کار میکند؟
روش شکلدهی الکترومکانیکی یا EMR (Electro-Mechanical Reshaping) با بهرهگیری از یک لنز الکترودی ویژه، جریان الکتریکی بسیار ضعیفی را به قرنیه منتقل میکند. این جریان باعث تغییر موقت در میزان اسیدیته (pH) بافت قرنیه میشود.
قرنیه عمدتاً از الیاف کلاژن فشرده تشکیل شده است. ساختار منظم این الیاف، شکل گنبدی و شفاف قرنیه را حفظ میکند. هنگامی که جریان الکتریکی اعمال میشود، تغییر شیمیایی کوتاهمدتی رخ میدهد که قرنیه را نرم و انعطافپذیر میکند. در این وضعیت، قرنیه میتواند مطابق قالب لنز الکترودی، شکل جدیدی به خود بگیرد.
پس از قطع جریان، pH به حالت طبیعی بازمیگردد، قرنیه دوباره سفت میشود و شکل اصلاحشده را حفظ میکند. کل این فرآیند کمتر از یک دقیقه زمان میبرد و هیچگونه برش یا برداشت بافتی در آن انجام نمیشود.
معرفی رسمی در نشست انجمن شیمی آمریکا
این فناوری توسط پژوهشگران :contentReference[oaicite:0]{index=0} و :contentReference[oaicite:1]{index=1} توسعه یافته و در نشست پاییزی ۲۰۲۵ :contentReference[oaicite:2]{index=2} معرفی شده است.
سرپرستی این پروژه را «مایکل هیل» استاد شیمی کالج اکسیدنتال بر عهده داشته است. او در توضیح تفاوت این روش با لیزیک گفته است که لیزیک در نهایت نوعی جراحی برشی محسوب میشود، حتی اگر با لیزر انجام شود.
چرا لیزیک با وجود موفقیت بالا، محدودیت دارد؟
جراحی :contentReference[oaicite:3]{index=3} سالهاست که به عنوان راهکار اصلی رهایی از عینک و لنز شناخته میشود. در این روش، لایه نازکی از قرنیه برش داده میشود و سپس با لیزر، بخشهای میکروسکوپی از بافت زیرین برداشته میشود تا انحنای قرنیه اصلاح گردد.
اگرچه حدود ۹۵ درصد بیماران پس از چند روز دیگر نیازی به عینک ندارند، اما این روش همچنان تهاجمی است. برش قرنیه، یکپارچگی ساختاری چشم را تغییر میدهد و هزینه آن نیز بالاست. علاوه بر این، همه افراد شرایط مناسب برای انجام لیزیک را ندارند.
آزمایش روی چشم خرگوش؛ نتایج امیدوارکننده
در مطالعه اولیه، پژوهشگران روش EMR را روی ۱۲ چشم خرگوش آزمایش کردند. در ۱۰ مورد، قرنیه با موفقیت تغییر شکل داد و اثر اصلاحی نزدیکبینی ایجاد شد. اندازهگیریها نشان دادند که انحنای قرنیه مطابق با قالب لنز الکترودی اصلاح شده است.
نکته مهم این است که در این آزمایشها هیچ برش، لیزر یا آسیب سلولی گزارش نشده است. با این حال، این آزمایشها روی چشمهای جداشده انجام شده و هنوز روی موجودات زنده یا انسان آزمایش نشدهاند.
مزایای بالقوه فناوری EMR
۱. غیرتهاجمی بودن
در این روش هیچ بافتی برداشته نمیشود و ساختار قرنیه دستکاری مکانیکی نمیشود.
۲. سرعت بالا
کل فرآیند کمتر از یک دقیقه طول میکشد، در حالی که جراحی لیزیک به زمان بیشتری نیاز دارد.
۳. احتمال برگشتپذیری
از آنجا که تغییرات بر اساس تنظیم شیمیایی موقت ایجاد میشود، احتمال دارد در آینده این روش قابلیت برگشتپذیری داشته باشد.
۴. کاهش هزینه
در صورت تجاریسازی، این فناوری میتواند ارزانتر از جراحی لیزیک باشد.
چالشها و مسیر پیش رو
با وجود نتایج امیدوارکننده، EMR هنوز در مراحل ابتدایی توسعه قرار دارد. مسیر رسیدن به کاربرد بالینی شامل:
- انجام آزمایشهای گسترده حیوانی
- بررسی ایمنی بلندمدت
- تعیین میزان پایداری اصلاح بینایی
- کسب مجوزهای قانونی و پزشکی
پژوهشگران تأکید کردهاند که فاصله قابل توجهی میان نتایج آزمایشگاهی و ورود به کلینیک وجود دارد. با این حال، اگر این فناوری موفق شود مراحل ایمنی و کارآیی را طی کند، میتواند جایگزین جدی لیزیک شود.
آیا آینده اصلاح بینایی بدون لیزر خواهد بود؟
در سالهای اخیر، فناوریهای نوین در حوزه چشمپزشکی پیشرفتهای چشمگیری داشتهاند. از تأیید نخستین قطره درمان پیرچشمی گرفته تا توسعه لنزهای هوشمند، اکنون EMR نیز به عنوان گزینهای نوظهور مطرح شده است.
اگر این روش در آزمایشهای انسانی موفق عمل کند، ممکن است در آینده نزدیک اصلاح نزدیکبینی تنها با یک تماس کوتاه الکتریکی و بدون تیغ جراحی انجام شود.
جمعبندی
فناوری EMR میتواند انقلابی در اصلاح نزدیکبینی ایجاد کند. این روش با استفاده از جریان الکتریکی ملایم و تغییر موقت در pH، قرنیه را بدون برش یا لیزر تغییر شکل میدهد. هرچند هنوز راه طولانی تا استفاده بالینی باقی مانده، اما نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده است.
اگر پژوهشها به همین مسیر موفق ادامه دهند، شاید در آیندهای نهچندان دور، جراحی لیزیک به فناوریای قدیمی تبدیل شود و اصلاح بینایی تنها در یک دقیقه و بدون درد انجام گیرد.
