رژیم فستینگ یا روزهداری متناوب (Intermittent Fasting) در سالهای اخیر بهعنوان یکی از محبوبترین الگوهای تغذیهای برای کاهش وزن و بهبود متابولیسم شناخته شده است. اما اکنون یافتههای یک پژوهش جدید نشان میدهد رژیم فستینگ میتواند فراتر از کاهش وزن عمل کند و در کاهش علائم بیماری کرون و بهبود التهاب روده نقش مؤثری داشته باشد.
بر اساس نتایج منتشرشده از یک کارآزمایی بالینی، تغذیه با محدودیت زمانی در بازه هشتساعته توانسته است فعالیت بیماری کرون را تا ۴۰ درصد کاهش دهد و ناراحتیهای شکمی را طی ۱۲ هفته به نصف برساند. این یافتهها امید تازهای برای مبتلایان به بیماریهای التهابی روده ایجاد کرده است.
بیماری کرون چیست و چرا کنترل آن دشوار است؟
طبق اعلام :contentReference[oaicite:0]{index=0}، بیماری کرون یک اختلال مزمن و التهابی دستگاه گوارش است که میتواند هر بخشی از روده را درگیر کند. این بیماری در حال حاضر درمان قطعی ندارد و بیماران معمولاً با علائمی مانند:
- اسهال مکرر
- وجود خون یا مخاط در مدفوع
- درد و ناراحتی شکمی
- خستگی مزمن
مواجه هستند. بیماری کرون زیرمجموعهای از بیماریهای التهابی روده (IBD) محسوب میشود و مدیریت آن معمولاً شامل دارودرمانی، تغییر سبک زندگی و کنترل استرس است.
جزئیات مطالعه درباره رژیم فستینگ و بیماری کرون
این پژوهش توسط محققان :contentReference[oaicite:1]{index=1} انجام شد و با حمایت مالی :contentReference[oaicite:2]{index=2} به مرحله اجرا رسید. نتایج این تحقیق در نشریه معتبر :contentReference[oaicite:3]{index=3} منتشر شده است.
در این کارآزمایی بالینی، ۳۵ بزرگسال مبتلا به بیماری کرون که دارای اضافهوزن یا چاقی بودند، شرکت کردند. از این تعداد:
- ۲۰ نفر در گروه رژیم فستینگ قرار گرفتند
- ۱۵ نفر رژیم غذایی معمول خود را ادامه دادند (گروه کنترل)
نحوه اجرای رژیم فستینگ در مطالعه
شرکتکنندگان گروه فستینگ روزانه فقط در یک بازه هشتساعته غذا مصرف میکردند و در ۱۶ ساعت باقیمانده از خوردن غذا خودداری میکردند. نکته مهم این است که هیچ محدودیت کالری خاصی برای آنها در نظر گرفته نشد؛ یعنی تمرکز اصلی بر زمان غذا خوردن بود، نه میزان غذا.
نتایج کلیدی: کاهش التهاب و بهبود متابولیسم
پس از ۱۲ هفته، نتایج قابل توجهی مشاهده شد:
- کاهش ۴۰ درصدی فعالیت بیماری کرون
- کاهش محسوس درد و ناراحتی شکمی (تقریباً نصف شدن علائم)
- کاهش میانگین ۲.۵ کیلوگرم وزن در گروه فستینگ
- افزایش وزن حدود ۱.۷ کیلوگرم در گروه کنترل
- بهبود شاخصهای التهابی در آزمایش خون
- کاهش چربی احشایی مضر
از آنجا که هر دو گروه تقریباً غذاهای مشابهی مصرف میکردند، این نتایج نشان میدهد که زمانبندی وعدههای غذایی نقش مهمی در کاهش التهاب و بهبود عملکرد سیستم ایمنی دارد.
چرا زمان غذا خوردن اهمیت دارد؟
بدن انسان دارای ریتم شبانهروزی (Circadian Rhythm) است که عملکرد هورمونها، متابولیسم و سیستم ایمنی را تنظیم میکند. محدود کردن بازه زمانی غذا خوردن میتواند:
- حساسیت به انسولین را بهبود دهد
- التهاب سیستمیک را کاهش دهد
- عملکرد باکتریهای مفید روده را تقویت کند
- سیگنالهای التهابی را در خون کاهش دهد
در این مطالعه، تغییرات امیدوارکنندهای در ترکیب میکروبیوم روده نیز مشاهده شد که میتواند در حفظ فروکش پایدار بیماری کرون نقش داشته باشد.
نظر متخصصان درباره فستینگ در بیماران IBD
مایتریی رامان، نویسنده ارشد این مطالعه، اعلام کرد که مزایای تغذیه با محدودیت زمانی فراتر از کاهش وزن است و بهبودهای معناداری در علائم بیماری و شاخصهای التهابی مشاهده شده است.
همچنین اندرس لورنزو هورتادو از بنیاد Crohn’s & Colitis Foundation تأکید کرد که این رویکرد میتواند ابزار جدیدی برای مدیریت علائم و ارتقای سلامت کلی بیماران باشد.
با این حال، متخصصان توصیه میکنند افراد مبتلا به بیماریهای التهابی روده پیش از شروع رژیم فستینگ حتماً با پزشک خود مشورت کنند، زیرا شرایط هر بیمار متفاوت است.
آیا رژیم فستینگ برای همه مبتلایان مناسب است؟
اگرچه نتایج این مطالعه امیدوارکننده است، اما پژوهشگران تأکید دارند که انجام مطالعات بزرگتر و طولانیمدت برای بررسی ایمنی و اثربخشی بلندمدت رژیم فستینگ ضروری است.
برخی بیماران ممکن است:
- در دورههای فعال بیماری تحمل روزهداری نداشته باشند
- با افت قند خون یا ضعف شدید مواجه شوند
- نیاز به تنظیم دقیق داروها داشته باشند
بنابراین رژیم فستینگ باید بهصورت شخصیسازیشده و تحت نظر متخصص اجرا شود.
جمعبندی؛ آیا فستینگ میتواند آینده درمان مکمل کرون باشد؟
رژیم فستینگ یا تغذیه با محدودیت زمانی میتواند بهعنوان یک ابزار مکمل در کنار دارودرمانی برای بیماران مبتلا به بیماری کرون مطرح شود. کاهش ۴۰ درصدی فعالیت بیماری، بهبود شاخصهای التهابی و کاهش چربی احشایی نشان میدهد که زمان غذا خوردن ممکن است به اندازه نوع غذا اهمیت داشته باشد.
با وجود امیدبخش بودن این نتایج، تصمیمگیری درباره اجرای رژیم فستینگ باید با مشورت پزشک انجام شود تا ایمنی و سازگاری آن با شرایط فردی بیمار تضمین گردد.
