ماجرای نبرد کپیرایت میان استودیوهای بزرگ هالیوود و یک پلتفرم نوظهور هوش مصنوعی چینی، به یکی از جنجالیترین پروندههای فناوری و سرگرمی در سالهای اخیر تبدیل شده است. پس از انتشار عمومی ابزار هوش مصنوعی Seedance 2.0، موجی از نگرانیها درباره نقض حقوق مالکیت فکری شکل گرفت؛ نگرانیهایی که حالا به اتحاد کمسابقه غولهای صنعت سینما علیه این فناوری منجر شده است. در این گزارش از خبر واژه، به ابعاد مختلف این رویارویی حقوقی، پیامدهای آن برای آینده هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) و تأثیرش بر صنعت سرگرمی میپردازیم.
Seedance 2.0؛ ابزاری قدرتمند یا تهدیدی برای کپیرایت؟
انتشار عمومی Seedance 2.0 به کاربران امکان داد تا تنها با چند دستور متنی، صحنههای سینمایی پیچیده، مبارزههای ابرقهرمانی و حتی پایانهای جایگزین برای سریالهای محبوب خلق کنند. در شبکههای اجتماعی، کاربران نسخههای تازهای از آثاری مانند Game of Thrones و Stranger Things منتشر کردند که به سرعت وایرال شد.
همین موضوع زنگ خطر را برای صاحبان آثار به صدا درآورد. نگرانی اصلی این بود که آیا این مدل هوش مصنوعی برای آموزش خود از محتوای دارای حق نشر استفاده کرده است یا خیر؟ اگر پاسخ مثبت باشد، با یکی از بزرگترین موارد نقض کپیرایت در عصر هوش مصنوعی روبهرو هستیم.
ورود رسمی استودیوهای هالیوود به میدان
در واکنش به این اتفاقات، Motion Picture Association (MPA) که نمایندگی چندین استودیوی بزرگ از جمله Amazon و Universal را بر عهده دارد، بیانیهای رسمی صادر و اقدام شرکت چینی را محکوم کرد. این نهاد از شرکت ByteDance، مالک Seedance 2.0، خواست فوراً به آنچه «نقض گسترده کپیرایت» خوانده شده، پایان دهد.
در ادامه این اعتراضات، Sony Pictures نیز به جمع معترضان پیوست و با ارسال نامهای رسمی با عنوان «توقف و خودداری» (Cease and Desist)، خواستار حذف تمامی داراییهای متعلق به خود از دادههای آموزشی مدل شد.
آثار مورد مناقشه؛ از Breaking Bad تا Spider-Verse
طبق گزارش خبر واژه، در نامه رسمی سونی به بایتدنس، به استفاده احتمالی از آثاری همچون Breaking Bad و مجموعه فیلمهای Spider-Verse اشاره شده است. این آثار از جمله برندهای ارزشمند صنعت سرگرمی محسوب میشوند و هرگونه استفاده بدون مجوز از آنها میتواند پیامدهای مالی و حقوقی سنگینی به همراه داشته باشد.
مشاور ارشد حقوقی سونی پیکچرز تأکید کرده است که تخلفات صورتگرفته «آگاهانه» بوده و شرکت هیچ اقدام نیمهکاره یا با تأخیر را نخواهد پذیرفت. این موضعگیری نشان میدهد که استودیوها آماده ورود به یک نبرد حقوقی تمامعیار هستند.
اتحاد کمسابقه دیزنی، نتفلیکس و وارنر
سونی پنجمین استودیویی است که مستقیماً علیه بایتدنس موضع گرفته است. پیش از آن، شرکتهای Disney، Paramount، Warner Bros. و Netflix نیز نامههای هشدارآمیز مشابهی ارسال کرده بودند.
نکته قابل توجه اینجاست که Netflix حتی اعلام کرده در صورت ادامه روند فعلی، بیدرنگ وارد فاز حقوقی خواهد شد. چنین همگرایی میان رقبای سنتی هالیوود نشان میدهد که موضوع کپیرایت در عصر هوش مصنوعی به یک دغدغه مشترک و حیاتی تبدیل شده است.
چرا این پرونده برای آینده هوش مصنوعی حیاتی است؟
پرونده Seedance 2.0 تنها یک اختلاف حقوقی میان چند شرکت نیست؛ بلکه میتواند مسیر توسعه مدلهای هوش مصنوعی را در سطح جهانی تعیین کند. بسیاری از مدلهای مولد (Generative AI) برای آموزش، به حجم عظیمی از دادهها از جمله فیلمها، سریالها، تصاویر و متون نیاز دارند.
اگر دادگاهها به این نتیجه برسند که استفاده از آثار دارای حق نشر بدون مجوز مصداق نقض کپیرایت است، شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی مجبور خواهند شد شیوههای آموزش مدلهای خود را بهطور اساسی تغییر دهند. این مسئله میتواند هزینه توسعه فناوری را افزایش داده و سرعت نوآوری را کاهش دهد.
مرز باریک میان الهام و سرقت ادبی دیجیتال
یکی از پیچیدهترین پرسشها در این نبرد کپیرایت، تعیین مرز میان «الهام گرفتن» و «بازتولید غیرمجاز» است. آیا اگر یک مدل هوش مصنوعی صحنهای خلق کند که به سبک یک فیلم معروف باشد، اما دقیقاً کپی آن نباشد، باز هم نقض حق نشر محسوب میشود؟
کارشناسان حقوق فناوری معتقدند قوانین فعلی کپیرایت برای مواجهه با هوش مصنوعی مولد طراحی نشدهاند و بهروزرسانی آنها اجتنابناپذیر است. در غیر این صورت، پروندههایی مشابه Seedance 2.0 به شکل فزایندهای تکرار خواهند شد.
پیامدهای اقتصادی و تجاری این نبرد
صنعت سرگرمی سالانه میلیاردها دلار درآمد دارد و مالکیت معنوی، ستون فقرات این اقتصاد است. اگر ابزارهای هوش مصنوعی بتوانند بدون پرداخت حق امتیاز، محتوای مشابه تولید کنند، مدل کسبوکار استودیوها با چالش جدی مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، شرکتهای فناوری استدلال میکنند که محدودیتهای بیش از حد میتواند نوآوری را خفه کند و رقابت جهانی را به نفع کشورهایی تغییر دهد که قوانین سختگیرانهتری ندارند. بنابراین، این نبرد کپیرایت تنها یک دعوای حقوقی نیست؛ بلکه تقابل دو دیدگاه درباره آینده اقتصاد دیجیتال است.
آیا شکایت رسمی در راه است؟
با توجه به لحن تند نامهها و هشدارهای رسمی، احتمال طرح شکایت قضایی علیه بایتدنس بسیار بالا ارزیابی میشود. در صورت ورود پرونده به دادگاه، این دعوی میتواند به یکی از مهمترین سوابق قضایی در زمینه مالکیت فکری و هوش مصنوعی تبدیل شود.
نتیجه این پرونده نهتنها برای استودیوهای هالیوود و بایتدنس، بلکه برای کل صنعت فناوری، تولیدکنندگان محتوا و حتی کاربران عادی تعیینکننده خواهد بود.
جمعبندی؛ آغاز عصر جدیدی از قوانین دیجیتال؟
نبرد کپیرایت میان غولهای هالیوود و هوش مصنوعی چینی Seedance 2.0 نشان میدهد که جهان وارد مرحلهای تازه از چالشهای حقوقی در عصر دیجیتال شده است. همزمان با پیشرفت سریع فناوری، قوانین و چارچوبهای حقوقی نیز باید تکامل یابند تا تعادلی میان حمایت از خلاقیت انسانی و توسعه نوآوری فناورانه برقرار شود.
آنچه مسلم است، این پرونده میتواند سرآغاز تدوین استانداردهای جدید جهانی برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی و استفاده از دادههای دارای حق نشر باشد؛ استانداردهایی که آینده صنعت سرگرمی و فناوری را شکل خواهند داد.
