به گزارش ایران نت، چهار خانواده آمریکایی با طرح یک شکایت حقوقی جدید علیه شرکتهای متا، تیکتاک، اسنپچت و گوگل، این غولهای فناوری را به طراحی پلتفرمهایی اعتیادآور و ناایمن برای نوجوانان متهم کردهاند. شاکیان مدعی هستند که این شرکتها با وجود اطلاع از خطرات احتمالی شبکههای اجتماعی برای سلامت روان کاربران کمسنوسال، هشدارهای کارشناسان را نادیده گرفته و اقدام مؤثری برای کاهش این آسیبها انجام ندادهاند.
این پرونده که توسط «مرکز حقوقی قربانیان شبکههای اجتماعی» (Social Media Victims Law Center یا SMVLC) به ثبت رسیده، یکی از مهمترین دعاوی حقوقی سالهای اخیر علیه شرکتهای بزرگ فناوری محسوب میشود. خانوادههای شاکی معتقدند طراحی الگوریتمها و قابلیتهای این پلتفرمها در بروز آسیبهای روانی شدید و در نهایت مرگ فرزندانشان نقش داشته است.
اتهام متا، تیکتاک، گوگل و اسنپچت چیست؟
بر اساس این دادخواست، شرکتهای فناوری متهم هستند که محصولات دیجیتالی خود را به گونهای طراحی کردهاند که وابستگی شدید کاربران، بهویژه نوجوانان، را افزایش دهد. در این شکایت ادعا شده است که الگوریتمهای این شبکههای اجتماعی با هدف افزایش مدتزمان حضور کاربران، محتوایی را نمایش میدهند که میتواند سلامت روان افراد کمسن را تحت تأثیر قرار دهد.
شاکیان همچنین مدعی هستند این شرکتها از نتایج تحقیقات داخلی و هشدارهای پژوهشگران درباره پیامدهای منفی برخی قابلیتها اطلاع داشتهاند، اما به جای اصلاح محصولات خود، اسناد و شواهد مربوط به این آسیبها را پنهان کردهاند.
ادعاهای مطرحشده در دادخواست
در متن شکایت آمده است که برخی قابلیتهای شبکههای اجتماعی از جمله تبلیغات مرتبط با زیبایی، محتوای رژیمهای غذایی، فیلترهای تغییر چهره و ابزارهای مقایسه اجتماعی، میتوانند فشار روانی بر نوجوانان را افزایش دهند.
به گفته شاکیان، این نوع محتواها با استفاده از الگوریتمهای شخصیسازیشده به کاربران نمایش داده میشوند تا میزان تعامل و زمان حضور آنها در پلتفرم افزایش یابد؛ اما در برخی موارد این روند به بروز مشکلاتی مانند افسردگی، کاهش اعتمادبهنفس، خودآزاری و افکار خودکشی منجر شده است.
پرونده به مرگ چهار نوجوان مرتبط است
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این شکایت به چهار پرونده جداگانه مربوط میشود که در فاصله زمانی ژوئیه ۲۰۲۴ تا سپتامبر ۲۰۲۵ در ایالتهای تگزاس، کارولینای شمالی، مینهسوتا و تنسی رخ دادهاند.
مرکز SMVLC اعلام کرده است که پس از بررسی اسناد داخلی منتشرشده در پروندههای قضایی ایالتی و فدرال، تصمیم گرفته این دادخواست را در ایالت دلاور ثبت کند.
الگوریتمهای شبکههای اجتماعی زیر ذرهبین
یکی از مهمترین محورهای این پرونده، نقش الگوریتمهای پیشنهاد محتوا است. این الگوریتمها بر اساس رفتار کاربران، علایق و مدتزمان استفاده از برنامهها، محتواهای جدیدی را پیشنهاد میکنند.
منتقدان معتقدند اگرچه این فناوری باعث افزایش تعامل کاربران میشود، اما در صورت نبود نظارت کافی، ممکن است نوجوانان را به سمت محتوای نامناسب یا آسیبزا هدایت کند.
واکنش گوگل به شکایت
گوگل در واکنش به این پرونده اعلام کرده است که ایجاد محیطی ایمنتر برای کاربران نوجوان همواره یکی از اولویتهای این شرکت بوده است.
سخنگوی گوگل ضمن ابراز همدردی با خانوادههای درگیر این پرونده اعلام کرد که این شرکت با همکاری متخصصان حوزه سلامت روان، ابزارهای مختلفی برای کنترل والدین، مدیریت حسابهای نوجوانان و ارائه تجربهای متناسب با سن کاربران توسعه داده و در حال بررسی جزئیات این دادخواست است.
متا و سایر شرکتها نیز با پروندههای مشابه روبهرو هستند
این نخستین بار نیست که شرکتهای بزرگ فناوری به دلیل آثار احتمالی شبکههای اجتماعی بر سلامت روان نوجوانان با شکایتهای حقوقی مواجه میشوند.
در ماههای گذشته نیز چندین ایالت آمریکا علیه متا شکایتهایی را مطرح کردند و این شرکت را به طراحی اعتیادآور اینستاگرام و فیسبوک و ارائه اطلاعات گمراهکننده درباره میزان ایمنی این پلتفرمها متهم کردند.
همچنین گزارشها نشان میدهد متا، اسنپچت و تیکتاک پیشتر در پروندهای دیگر که از سوی یکی از حوزههای آموزشی ایالت کنتاکی درباره اعتیاد به شبکههای اجتماعی مطرح شده بود، به توافق و مصالحه رسیدهاند.
چرا این پرونده اهمیت دارد؟
کارشناسان حقوق فناوری معتقدند این پرونده میتواند تأثیر قابلتوجهی بر آینده صنعت شبکههای اجتماعی داشته باشد. در صورت اثبات ادعاهای مطرحشده، احتمال افزایش فشارهای قانونی بر شرکتهای فناوری، اعمال مقررات سختگیرانهتر برای حفاظت از کاربران نوجوان و الزام پلتفرمها به شفافیت بیشتر در طراحی الگوریتمها وجود دارد.
همچنین این پرونده میتواند بار دیگر بحث مسئولیت حقوقی شرکتهای فناوری در قبال آثار اجتماعی و روانی محصولات دیجیتال را در سطح جهانی پررنگ کند.
جمعبندی
شکایت چهار خانواده آمریکایی علیه متا، تیکتاک، گوگل و اسنپچت، فصل تازهای از چالشهای حقوقی شرکتهای بزرگ فناوری را رقم زده است. شاکیان مدعیاند طراحی اعتیادآور پلتفرمهای اجتماعی و عملکرد الگوریتمهای پیشنهاد محتوا در آسیبهای روانی و مرگ فرزندانشان نقش داشته است؛ در حالی که شرکتهای متهم بر تلاشهای خود برای افزایش ایمنی کاربران، بهویژه نوجوانان، تأکید میکنند.
با توجه به افزایش پروندههای مشابه در آمریکا، انتظار میرود در سالهای آینده نظارت بر عملکرد شبکههای اجتماعی و قوانین مرتبط با حفاظت از کودکان و نوجوانان در فضای دیجیتال بیش از گذشته مورد توجه قانونگذاران قرار گیرد.
