اتحادیه اروپا با صدور تصمیمی الزامآور، گوگل را موظف کرده است دستیارهای هوش مصنوعی رقیب را به قابلیتهایی در سیستمعامل اندروید (Android) مجهز کند که تاکنون تنها در اختیار Gemini قرار داشت. این تصمیم که بر اساس قانون بازارهای دیجیتال اتحادیه اروپا (Digital Markets Act یا DMA) اتخاذ شده، میتواند رقابت در بازار دستیارهای هوش مصنوعی را وارد مرحلهای تازه کند. ایران نت گزارش میدهد این دستور شامل دسترسی به میکروفون، دوربین، محتوای نمایشگر، اجرای فرمانهای صوتی حتی در زمان خاموش بودن صفحهنمایش و امکان کنترل سایر برنامهها است.
بر اساس تصمیم کمیسیون اروپا، گوگل باید این قابلیتها را حداکثر تا اول آگوست ۲۰۲۷ همزمان با عرضه نسخه اصلی Android 18 در اختیار توسعهدهندگان قرار دهد. این اقدام یکی از مهمترین تصمیمات اتحادیه اروپا در سالهای اخیر برای افزایش رقابت میان شرکتهای بزرگ فناوری محسوب میشود.
چرا اتحادیه اروپا گوگل را مجبور به تغییر اندروید کرد؟
به گزارش ایران نت، کمیسیون اروپا این تصمیم را در چارچوب قانون DMA تصویب کرده است؛ قانونی که با هدف جلوگیری از انحصار شرکتهای بزرگ فناوری و ایجاد فرصت برابر برای رقبا تدوین شده است.
مقامهای اروپایی معتقدند گوگل تاکنون قابلیتهای مهم سیستمعامل اندروید را تنها در اختیار دستیار هوش مصنوعی Gemini قرار داده و سایر توسعهدهندگان از دسترسی به این امکانات محروم بودهاند. اکنون این محدودیت باید برداشته شود تا سایر شرکتها نیز بتوانند دستیارهای هوشمند پیشرفتهتری ارائه دهند.
دستیارهای هوش مصنوعی به چه قابلیتهایی دسترسی خواهند داشت؟
بر اساس تصمیم کمیسیون اروپا، دستیارهای هوش مصنوعی شخص ثالث میتوانند با دریافت مجوز کاربر به امکانات متعددی دسترسی داشته باشند که تاکنون عمدتاً در اختیار سرویسهای اختصاصی گوگل بود.
مهمترین قابلیتهای جدید عبارتاند از:
- دسترسی به دوربین دستگاه
- دسترسی به میکروفون و صدای سیستم
- مشاهده محتوای صفحهنمایش
- اجرای فرمان صوتی حتی هنگام خاموش بودن نمایشگر (Hotword Detection)
- کنترل برنامههای دیگر از طریق شبیهسازی لمس و تایپ
- اجرای پردازشها در پسزمینه سیستم
- استفاده از مدلهای هوش مصنوعی داخلی اندروید
البته تمامی این دسترسیها همچنان نیازمند رضایت صریح کاربر خواهند بود و گوگل میتواند برای حفظ امنیت، از مکانیزمهایی مانند ایزولهسازی پردازشها و رمزنگاری اطلاعات استفاده کند.
قابلیتهای حساس همچنان نیازمند تأیید امنیتی خواهند بود
اتحادیه اروپا برای جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی، میان قابلیتهای مختلف اندروید تفاوت قائل شده است.
بر اساس این تصمیم، پنج قابلیت حساس تنها پس از دریافت گواهی امنیتی در اختیار دستیارهای هوش مصنوعی قرار میگیرند. این قابلیتها شامل دسترسی به دادههای داخلی دستگاه، یکپارچگی با سرویسهای سیستمی، اجرای خودکار فرامین روی صفحه، ارتباط با تنظیمات سیستم و برخی قابلیتهای هوشمند اندروید است.
گوگل موظف شده برنامهای با عنوان Qualified AI Assistant Programme ایجاد کند تا دستیارهای هوش مصنوعی از طریق نهادهای مستقل تأیید شوند. همچنین این فرآیند باید رایگان، شفاف و بدون تبعیض انجام شود.
دستیارهای رقیب چه کارهایی میتوانند انجام دهند؟
در صورت دریافت مجوزهای لازم، دستیارهای هوش مصنوعی قادر خواهند بود عملکردهایی مشابه Gemini ارائه کنند.
از جمله این قابلیتها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مدیریت ایمیلهای Gmail
- ایجاد و ویرایش رویدادهای Google Calendar
- دسترسی به فایلهای Google Drive و Docs
- اجرای مسیریابی در Google Maps
- کنترل پخش ویدیو در YouTube
- خواندن و ارسال پیامک، MMS و RCS
- برقراری تماس تلفنی
این تغییر میتواند رقابت میان Gemini و سایر دستیارهای مبتنی بر هوش مصنوعی را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
اتحادیه اروپا گوگل را به اشتراکگذاری دادههای جستجو نیز ملزم کرد
تصمیم جدید تنها به اندروید محدود نمیشود.
بر اساس دومین دستور صادرشده، گوگل باید دادههای ناشناس مربوط به جستجو، کلیک کاربران و رتبهبندی نتایج را نیز در اختیار موتورهای جستجوی رقیب و چتباتهای مبتنی بر جستجو قرار دهد.
البته این اطلاعات کاملاً ناشناسسازی خواهند شد و دریافتکنندگان نیز باید شرایط سختگیرانهای از جمله رعایت الزامات امنیت سایبری، جلوگیری از شناسایی کاربران و انجام ممیزیهای مستقل را بپذیرند.
نگرانی گوگل درباره امنیت کاربران
گوگل نسبت به تصمیم کمیسیون اروپا واکنش انتقادی نشان داده است.
«کنت واکر»، رئیس امور جهانی گوگل، اعلام کرده این تصمیم ممکن است امنیت دستگاههای اندرویدی را کاهش دهد؛ زیرا برنامههای شخص ثالث به مجوزهای بسیار حساسی دسترسی پیدا خواهند کرد.
به گفته او، تولیدکنندگان تلفن همراه تاکنون دستیارهای هوش مصنوعی را پیش از اعطای این سطح از دسترسی بررسی و تأیید میکردند و اکنون این سازوکار تغییر خواهد کرد.
گوگل همچنین درباره اشتراکگذاری دادههای جستجو هشدار داده و معتقد است حتی پس از ناشناسسازی نیز احتمال بروز مخاطرات امنیتی و افشای برخی اطلاعات وجود دارد.
کمیسیون اروپا چه پاسخی داده است؟
مقامهای اروپایی تأکید کردهاند که نسخه نهایی این تصمیم نسبت به پیشنویس اولیه، محدودیتهای امنیتی بیشتری برای توسعهدهندگان در نظر گرفته است.
از جمله این تغییرات میتوان به ایجاد فرآیند گواهی امنیتی، امکان تعلیق دستیارهای متخلف، نظارت کمیسیون اروپا بر شرایط صدور مجوز و الزام گوگل به اجرای قوانین یکسان برای Gemini و رقبا اشاره کرد.
به بیان دیگر، گوگل مجاز نیست استانداردهای سختگیرانهتری برای رقبا نسبت به سرویسهای خود اعمال کند.
این تصمیم چه تأثیری بر کاربران اندروید خواهد داشت؟
در صورت اجرای کامل این دستور، کاربران اندروید آزادی عمل بیشتری برای انتخاب دستیار هوش مصنوعی مورد علاقه خود خواهند داشت. شرکتهایی مانند OpenAI، Anthropic، Perplexity یا سایر توسعهدهندگان میتوانند در آینده دستیارهایی عرضه کنند که تقریباً همان سطح از دسترسی Gemini را در سیستمعامل اندروید داشته باشند.
این موضوع میتواند رقابت، نوآوری و کیفیت خدمات هوش مصنوعی را افزایش دهد؛ هرچند کارشناسان امنیت سایبری همچنان درباره افزایش سطح دسترسی برنامههای شخص ثالث هشدار میدهند.
جمعبندی
تصمیم جدید اتحادیه اروپا یکی از مهمترین اقدامات نظارتی علیه انحصار شرکتهای بزرگ فناوری در حوزه هوش مصنوعی و سیستمعاملهای موبایل به شمار میرود. بر اساس این دستور، گوگل باید تا سال ۲۰۲۷ دسترسی دستیارهای هوش مصنوعی رقیب به قابلیتهای مهم اندروید را فراهم کند و همزمان بخشی از دادههای ناشناس موتور جستجوی خود را نیز در اختیار رقبا قرار دهد.
به گزارش ایران نت، اگرچه گوگل این تصمیم را تهدیدی برای امنیت کاربران میداند، اما کمیسیون اروپا معتقد است اجرای این تغییرات رقابت سالمتری در بازار هوش مصنوعی ایجاد خواهد کرد و مانع از انحصار قابلیتهای پیشرفته اندروید در اختیار Gemini میشود.
